
Kulakta dolgunluk ya da tıkanma hissi çoğu zaman basit bir nedene bağlıdır, ama bazen acil değerlendirme gerektirir. Sık nedenleri ve uyarı işaretlerini anlatıyoruz.
Kulak tıkanıklığı nedir?
Kulak tıkanıklığı, kulakta dolgunluk, basınç, “su kaçmış gibi” ya da pamuk tıkanmış gibi bir his olarak tarif edilir. Sesler boğuk ve uzaktan geliyormuş gibi duyulabilir, kişi kendi sesini kafasının içinde yankılanıyormuş gibi algılayabilir. Bu his tek kulakta ya da iki kulakta birden görülebilir.
Kulak tıkanıklığı çoğu zaman kulak kiri veya soğuk algınlığı gibi geçici ve basit nedenlerle ilgilidir. Ancak aynı his, iç kulağı ilgilendiren ve acil değerlendirme gerektiren durumların da belirtisi olabilir. Bu nedenle tıkanıklığın ne zaman başladığına, nasıl seyrettiğine ve eşlik eden belirtilere dikkat etmek önemlidir. Kesin neden ancak hekim muayenesiyle anlaşılabilir.
Kulak kiri birikmesi
Kulak kiri, kulak kanalını koruyan doğal bir salgıdır ve normalde kendiliğinden dışarı atılır. Ancak bazı kişilerde fazla üretilebilir ya da kanalın yapısı nedeniyle birikebilir. Pamuklu çubuk kullanımı, kiri temizlemek yerine daha derine iterek tıkanıklığa yol açabilir. Banyo sonrası kire su karışmasıyla kir şişebilir ve tıkanma hissi birden belirginleşebilir.
İşitme cihazı ve kulaklık kullanan kişilerde kulak kiri daha kolay birikebilir; çünkü kanala yerleştirilen parçalar kirin doğal yolla dışarı atılmasını zorlaştırabilir. Bu kişilerde düzenli kulak kontrolü önemlidir. Kir birikmesi işitme cihazında ötmeye ve sesin zayıf gelmesine de yol açabileceğinden, cihaz kullanıcıları tıkanıklık hissettiklerinde bunu ihmal etmemelidir.
Kulak kirine bağlı tıkanıklık çoğu zaman hekim tarafından kolayca temizlenebilir. Evde sivri cisimler, kulak mumu ya da hekim önermediği damlalarla temizlemeye çalışmak kulak kanalına ve kulak zarına zarar verebilir. Konuyu kulak kiri temizliği yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Soğuk algınlığı, alerji ve östaki borusu
Orta kulak, östaki borusu adı verilen ince bir kanalla burnun arka kısmına bağlıdır. Bu boru yutkunma ve esneme sırasında açılarak orta kulaktaki basıncı dış ortamla dengeler. Soğuk algınlığı, sinüzit veya alerji nedeniyle burun ve geniz bölgesi şiştiğinde östaki borusu yeterince açılamaz ve kulakta basınç, dolgunluk hissi oluşur.
Sık burun tıkanıklığı yaşayan, geniz eti büyüklüğü olan ya da alerjik nezlesi bulunan kişilerde bu şikâyet daha sık tekrarlayabilir. Bu kişilerde altta yatan durumun hekim tarafından değerlendirilmesi, kulak şikâyetlerinin de azalmasına yardımcı olabilir. Burun spreyi ve benzeri ilaçların hekim önerisiyle ve önerilen süre boyunca kullanılması gerekir.
Bu tür tıkanıklık genellikle altta yatan durum düzeldikçe azalır. Ancak bazı durumlarda orta kulakta sıvı birikebilir ya da iltihap gelişebilir. Kulak ağrısı, ateş veya akıntı eşlik ediyorsa ya da tıkanıklık uzun sürüyorsa hekime başvurmak gerekir. Çocuklarda bu durum daha sık görülür ve konuşma gelişimini etkileyebileceği için takip önemlidir.
Bu dönemde burnu sert sümkürmek yerine nazikçe temizlemek, bol sıvı tüketmek ve hekimin önerdiği tedaviyi düzenli uygulamak faydalı olabilir. Burun kapalıyken kulakları zorla açmaya çalışmak ya da sert manevralar yapmak kulak zarına zarar verebilir; bu tür yöntemleri yalnızca hekim önerirse uygulayın.
Basınç değişimi: Uçak, dağ yolu, dalış
Uçağın iniş ve kalkışı, yüksek dağ yollarında seyahat ya da dalış gibi ortam basıncının hızla değiştiği durumlarda kulakta tıkanıklık hissetmek sık rastlanan bir durumdur. Östaki borusu bu hızlı değişime yetişemediğinde kulak zarının iki tarafındaki basınç farklılaşır.
Basınca bağlı tıkanıklık genellikle kısa sürede kendiliğinden düzelir. Ancak yolculuktan sonra da tıkanıklık, ağrı ya da duyma azalması günlerce sürüyorsa kulak zarında veya orta kulakta bir sorun gelişmiş olabilir. Bu durumda hekime başvurmak gerekir. Dalış sonrası başlayan şikâyetlerde ise mutlaka hızlı bir değerlendirme yapılmalıdır.
Yutkunmak, sakız çiğnemek, esnemek ya da bir şeyler içmek östaki borusunun açılmasına yardımcı olabilir. Soğuk algınlığı varken uçak yolculuğu yapmak tıkanıklığı artırabilir; bu durumda yolculuk öncesinde hekime danışmak faydalıdır. Ayrıntılar için uçakta kulak basıncı yazımızı okuyabilirsiniz.
İç kulak kaynaklı tıkanıklık hissi
Kulak tıkanıklığı hissi her zaman dış veya orta kulaktaki bir engelden kaynaklanmaz. Ani işitme kaybı ve Meniere hastalığı gibi iç kulağı ilgilendiren durumlarda da kişi kulağında dolgunluk hisseder. Bu durumlarda tıkanıklığa duyma azalması, çınlama ya da baş dönmesi eşlik edebilir.
Meniere hastalığında dolgunluk hissi genellikle ataklar halinde gelir. Atak sırasında kulakta dolgunluk, uğultu, işitmede dalgalanma ve dönme tarzında baş dönmesi birlikte görülebilir. Bu belirtilerin birlikteliği iç kulağı ilgilendiren bir sorunu düşündürür ve ayrıntılı değerlendirme gerektirir.
Kulakta tıkanıklık hissiyle birlikte işitme cihazı kullanıyorsanız, cihazın kalıbı ya da ucu da bu hissi artırabilir. Özellikle kanalı tamamen kapatan kalıplar, kişinin kendi sesini boğuk duymasına neden olabilir. Bu durum bir hastalık belirtisi değildir ve çoğu zaman uygun bir uç veya havalandırma kanalı ile azaltılabilir.
Özellikle bir kulakta aniden başlayan ve ağrı ya da akıntı olmadan gelişen tıkanıklık, ani işitme kaybının belirtisi olabilir. Bu tablo kulak kiri ya da soğuk algınlığıyla karıştırıldığında değerli zaman kaybedilebilir. Ani işitme kaybında erken tedavi önemli olduğundan böyle bir durumda aynı gün bir KBB hekimine başvurulmalıdır.
Ne zaman hekime başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa kulak tıkanıklığını kendi kendinize çözmeye çalışmak yerine bir KBB hekimine başvurun:
- Bir kulakta aniden başlayan duyma azalması
- Kulak ağrısı, akıntı veya ateş
- Baş dönmesi, dengesizlik ya da bulantı
- Tek taraflı yeni başlayan çınlama veya kulakta nabız sesi
- Birkaç günde geçmeyen ya da sık tekrarlayan tıkanıklık
- Kulağa darbe, yabancı cisim kaçması veya dalış sonrası başlayan şikâyet
ASYA TIP Gebze’de işitme kontrolü
Kulak tıkanıklığının tanı ve tedavisi KBB hekiminin görevidir. Hekim değerlendirmesinden sonra işitmenizin durumunu öğrenmek isterseniz ASYA TIP Gebze merkezimizde işitme testi yaptırabilirsiniz. Odyometristlerimiz sonuçlarınızı sizinle birlikte değerlendirir.
İşitme cihazı kullanıyorsanız ve cihazınızla birlikte tıkanıklık hissi yaşıyorsanız, kalıp ya da ucun uygunluğunu da kontrol edebiliriz. Uygun bir zaman için randevu alabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kulak tıkanıklığı kendiliğinden geçer mi?
Soğuk algınlığı veya basınç değişimine bağlı tıkanıklık çoğu zaman kendiliğinden azalır. Ani başlayan, uzun süren ya da ağrı, akıntı, baş dönmesi eşlik eden tıkanıklıkta hekime başvurulmalıdır.
Kulak tıkanıklığı için pamuklu çubuk kullanabilir miyim?
Önerilmez. Pamuklu çubuk kiri daha derine itebilir ve kulak kanalına zarar verebilir; temizlik için hekime başvurmak daha güvenlidir.
Tek kulakta tıkanıklık ve duyma azalması ne anlama gelir?
Kulak kiri gibi basit bir nedenle olabileceği gibi ani işitme kaybının belirtisi de olabilir. Aniden başladıysa aynı gün KBB hekimine başvurmanız gerekir.