
Orta kulak iltihabı ağrı, dolgunluk ve geçici işitme azalmasına yol açabilir. Belirtilerini, işitmeye etkisini ve ne zaman hekime gidilmesi gerektiğini anlattık.
Orta kulak iltihabı nedir?
Orta kulak, kulak zarının arkasında yer alan ve içinde sesi iç kulağa ileten üç küçük kemikçik bulunan hava dolu bir boşluktur. Bu boşluk, östaki borusu adı verilen bir kanal aracılığıyla burnun arka kısmına bağlanır. Orta kulak iltihabı, tıp dilindeki adıyla otitis media, bu bölgede gelişen iltihaplanmadır ve çoğunlukla bir üst solunum yolu enfeksiyonunun ardından ortaya çıkar.
Orta kulak iltihabı çocuklarda daha sık görülür; çünkü çocuklarda östaki borusu daha kısa ve daha yatay konumdadır. Ancak yetişkinlerde de görülebilir. Bu yazıda orta kulak iltihabının belirtilerini, işitmeyi nasıl etkilediğini ve hangi durumlarda vakit kaybetmeden hekime başvurmak gerektiğini genel hatlarıyla anlatıyoruz. Tanı ve tedavi KBB hekiminin değerlendirmesiyle yapılır.
Orta kulak iltihabının sık görülmesinin en önemli nedenlerinden biri, burun ve boğaz bölgesiyle orta kulak arasındaki bu doğrudan bağlantıdır. Soğuk algınlığı, alerjik burun tıkanıklığı ya da geniz eti büyümesi östaki borusunun işlevini bozduğunda orta kulak yeterince havalanamaz ve iltihaplanmaya zemin hazırlanabilir.
Farklı türleri
Orta kulak iltihabı tek tip bir hastalık değildir. Akut orta kulak iltihabı genellikle aniden başlar; ağrı, ateş ve kulakta dolgunlukla kendini gösterir. Seröz ya da efüzyonlu orta kulak iltihabında ise orta kulakta ağrısız bir sıvı birikimi vardır; belirgin şikâyet olmadan işitme azalabilir ve bu nedenle özellikle çocuklarda gözden kaçabilir.
Kronik orta kulak iltihabı ise uzun süre devam eden ya da sık tekrarlayan, kimi zaman kulak zarında delik ve akıntıyla seyreden bir durumdur. Her türün yaklaşımı farklıdır ve hangisinin söz konusu olduğunu ancak muayene ile hekim belirleyebilir.
Yetişkinlerde tekrarlayan ya da tek taraflı süregelen orta kulakta sıvı birikimi, hekimin ayrıca araştırmak isteyebileceği bir durumdur. Bu nedenle uzun süren kulak dolgunluğu ve işitme azalmasını “geçer” diye beklemek yerine muayene olmak doğru bir yaklaşımdır.
Belirtiler nelerdir?
Orta kulak iltihabının belirtileri yaşa ve iltihabın türüne göre değişebilir. Yetişkinler ve büyük çocuklar şikâyetlerini anlatabilirken bebeklerde belirtiler daha dolaylıdır. Sık görülen belirtiler şunlardır:
- Kulak ağrısı veya kulakta basınç, dolgunluk hissi
- İşitmede azalma, seslerin boğuk gelmesi
- Ateş, halsizlik ve iştahsızlık
- Kulaktan akıntı gelmesi
- Bebeklerde huzursuzluk, kulağı çekiştirme, uykuda bozulma
- Bazı durumlarda denge sorunu veya baş dönmesi
Orta kulak iltihabı işitmeyi nasıl etkiler?
Sağlıklı bir orta kulakta kulak zarı ve kemikçikler serbestçe titreşir ve sesi iç kulağa iletir. Orta kulak iltihabı sırasında bu boşlukta sıvı ya da iltihap biriktiğinde, zarın ve kemikçiklerin hareketi kısıtlanır. Sonuç olarak ses iç kulağa yeterince iletilemez ve iletim tipi denilen bir işitme kaybı ortaya çıkar. Kişi sesleri sanki su altındaymış gibi boğuk duyabilir.
Bu kayıp çoğu durumda geçicidir ve iltihabın düzelmesi, sıvının boşalmasıyla işitme eski hâline döner. Ancak sık tekrarlayan ya da uzun süren iltihaplarda kalıcı değişiklikler gelişebilir. İletim tipi kaybın genel özelliklerini iletim tipi işitme kaybı yazımızda okuyabilirsiniz.
Orta kulak iltihabı sırasında yapılan bir işitme testi, iltihap dönemindeki geçici kaybı gösterir. Bu yüzden kalıcı bir değerlendirme için genellikle iyileşme sonrası tekrar ölçüm yapılması önerilir. Timpanometri gibi testler de orta kulakta sıvı olup olmadığını ve kulak zarının hareketliliğini değerlendirmede yardımcı olur.
Çocuklarda neden ayrıca önemlidir?
Çocuklar dil ve konuşmayı duyarak öğrenir. Orta kulakta uzun süre sıvı kalması, çocuğun konuşma seslerini net duyamamasına yol açabilir. Bu durum ağrısız seyredebildiği için aileler fark etmeyebilir; çocuk dikkatsiz, televizyonu yüksek açan ya da seslenildiğinde tepki vermeyen biri gibi görünebilir.
Sık kulak iltihabı geçiren çocukların işitmelerinin düzenli takip edilmesi önemlidir. Okul başarısında düşüş, konuşmada gecikme veya seslenince geç tepki verme gibi işaretler dikkate alınmalıdır. Bu konuyu sık kulak iltihabı ve çocuğun işitmesi yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Aileler, çocuklarının sık soğuk algınlığı geçirdiği dönemlerde işitme davranışlarını gözlemleyerek hekime faydalı bilgiler sunabilir. Çocuğun televizyonu yaklaşarak izlemesi, sesle verilen yönergeleri kaçırması ya da sınıfta öğretmeni anlamakta zorlandığını söylemesi bu gözlemler arasında yer alır.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Kulak ağrısı, ateş, kulaktan akıntı, işitmede belirgin azalma veya baş dönmesi olduğunda bir KBB hekimine ya da çocuklar için çocuk doktoruna başvurulmalıdır. Kulak akıntısı, şiddetli baş ağrısı, kulak arkasında şişlik ve kızarıklık, yüzde güçsüzlük gibi belirtiler acil değerlendirme gerektirir.
Tedavi sonrasında kulakta dolgunluk ve işitme azalması devam ediyorsa kontrol muayenesini aksatmamak gerekir. Hekiminiz gerekli gördüğünde işitme testi ve timpanometri gibi ölçümler isteyebilir.
Evde kulağa yağ, sıvı ya da bitkisel karışımlar damlatmak, kulak zarında delik varsa zarar verebilir; hekim önerisi olmadan kulağa herhangi bir şey uygulanmamalıdır. Tedavi hekim tarafından iltihabın türüne göre planlanır ve önerilen tedavinin eksiksiz uygulanması önemlidir.
İyileşme sonrası işitme takibi
Orta kulak iltihabı tedavi edildikten sonra işitmenin tamamen düzelip düzelmediğinin kontrol edilmesi faydalıdır. Özellikle seröz otit geçiren çocuklarda veya tekrarlayan iltihap öyküsü olan yetişkinlerde bir işitme değerlendirmesi, kalıcı bir etki olup olmadığını gösterir.
Gebze’deki ASYA TIP merkezimizde hekiminizin önerisiyle ya da kendi isteğinizle işitme testi yaptırabilirsiniz. Kronik orta kulak sorunları nedeniyle kalıcı işitme kaybı gelişmiş kişiler için uygun işitme cihazı seçeneklerini de birlikte değerlendiriyoruz; kulak akıntısı olan durumlarda cihaz kullanımının hekim onayıyla planlanması gerektiğini hatırlatırız.
Sık Sorulan Sorular
Orta kulak iltihabı kalıcı işitme kaybı yapar mı?
Çoğu durumda iltihap geçtiğinde işitme düzelir. Ancak sık tekrarlayan veya uzun süren iltihaplar kalıcı değişikliklere yol açabileceğinden hekim takibi önemlidir.
Orta kulak iltihabı bulaşıcı mıdır?
Orta kulak iltihabının kendisi bulaşıcı değildir. Ancak ona zemin hazırlayan soğuk algınlığı gibi üst solunum yolu enfeksiyonları bulaşabilir.
Kulak ağrısında evde kulağa damla koyabilir miyim?
Hekim önerisi olmadan kulağa damla, yağ veya sıvı koymayın. Kulak zarında delik varsa bu uygulamalar zarar verebilir.