
Sık tekrarlayan kulak iltihapları çocuğun işitmesini ve konuşma gelişimini nasıl etkileyebilir? Ailelerin dikkat etmesi gereken işaretleri anlattık.
Çocuklarda kulak iltihabı neden sık görülür?
Kulak iltihabı, özellikle okul öncesi dönemdeki çocuklarda en sık karşılaşılan sağlık sorunlarından biridir. Pek çok anne ve baba, kış aylarında birbiri ardına gelen soğuk algınlıklarıyla birlikte çocuklarının kulak ağrısı çektiğine tanık olur. Çocukta kulak iltihabı çoğu zaman orta kulakta, yani kulak zarının arkasındaki boşlukta gelişir.
Bunun önemli nedenlerinden biri, orta kulağı burnun arka kısmına bağlayan östaki borusunun çocuklarda daha kısa, daha yatay ve daha dar olmasıdır. Bu yapı, üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında mikropların orta kulağa ulaşmasını kolaylaştırır ve orta kulaktaki sıvının boşalmasını zorlaştırır. Çocuk büyüdükçe bu boru şekil değiştirir ve kulak iltihapları genellikle azalır.
Kreş ortamı, sık geçirilen soğuk algınlıkları, büyümüş geniz eti ve sigara dumanına maruz kalma gibi etkenler de çocuğun kulak iltihabı geçirme olasılığını artırabilir. Hangi etkenlerin sizin çocuğunuz için önemli olduğunu ise çocuk doktoru ve KBB hekimi değerlendirir.
Belirtiler: ağrı her zaman olmayabilir
Akut kulak iltihabı genellikle ağrı ve ateşle kendini gösterir. Ancak bazı durumlarda iltihap geçtikten sonra orta kulakta sıvı kalmaya devam eder. Bu sıvı, ağrı yapmadan haftalarca kalabilir ve çoğu zaman yalnızca işitmeyi etkiler. Bu nedenle aileler için gözlem çok önemlidir. Dikkat edilmesi gereken işaretler şunlardır:
- Kulağını çekiştirme, ovma ya da huzursuzluk, özellikle yatarken artan ağlama
- Ateş, iştahsızlık ve uyku düzeninde bozulma
- Kulaktan akıntı gelmesi
- Seslenildiğinde geç tepki verme ya da hiç tepki vermeme
- Televizyonun sesini açmak isteme veya ekrana çok yaklaşma
- Sık sık “efendim?”, “ne?” diye sorma
- Dengesizlik, sakarlık ya da dikkat dağınıklığında artış
Orta kulakta sıvı ve işitme
Sağlıklı bir orta kulak hava ile doludur ve kulak zarı ile kemikçikler serbestçe titreşir. Orta kulakta sıvı biriktiğinde bu titreşim zorlaşır ve ses iç kulağa daha zayıf ulaşır. Sonuçta çoğunlukla geçici, iletim tipi bir işitme kaybı ortaya çıkar. Çocuk sesleri duyar ama kısık, boğuk ve uzaktan geliyormuş gibi algılar.
Bu tür bir kaybın derecesi gün içinde ya da haftadan haftaya değişebilir. Bu yüzden aileler, çocuklarının bazen çok iyi duyduğunu, bazen ise seslenildiğinde hiç tepki vermediğini fark edebilir. Bu dalgalanma, çocuğun dikkatsiz olduğu şeklinde yorumlanmamalıdır.
Bu kayıp çoğu zaman sıvı kaybolduğunda düzelir. Ancak çocukta kulak iltihabı sık tekrarlıyorsa ya da sıvı uzun süre kalıyorsa, çocuk dil gelişiminin en hızlı olduğu dönemde haftalarca, hatta aylarca sesleri eksik duyabilir. İşte asıl önemli olan budur: Geçici olduğu düşünülen bu kayıp, uzun sürdüğünde konuşma ve öğrenme üzerinde iz bırakabilir.
Konuşma, dil ve okul hayatına etkisi
Çocuklar konuşmayı duyarak öğrenir. Seslerin net duyulmadığı dönemlerde bazı ünsüz harfler kaçırılabilir, kelimeler eksik ya da hatalı öğrenilebilir. Tekrarlayan kulak iltihabı geçiren bazı çocuklarda konuşmanın gecikmesi, telaffuz güçlükleri ya da kelime dağarcığının yaşıtlarına göre geride kalması görülebilir.
Okul çağındaki çocuklarda ise sınıfta öğretmeni duymakta zorlanma, dikkatini toplayamama, yönergeleri kaçırma ve buna bağlı olarak derslerde geri kalma gibi durumlar ortaya çıkabilir. Bu tablo bazen yanlışlıkla dikkat eksikliği ya da ilgisizlik olarak yorumlanır. Bu konuları ayrıntılı ele aldığımız konuşma gecikmesi ve işitme ve okulda işitme güçlüğü yazılarımız ailelere yol gösterebilir.
Tanı ve tedavi: hekimin rolü
Çocuğunuzda kulak iltihabı belirtileri varsa ilk adım çocuk doktoru ya da KBB hekimi muayenesidir. Hekim kulak zarını inceleyerek iltihabın ve sıvının varlığını değerlendirir, gerekli tedaviyi planlar. Tekrarlayan iltihaplarda ya da uzun süre geçmeyen sıvıda hekim farklı tedavi seçeneklerini, örneğin kulak zarına küçük bir havalandırma tüpü yerleştirilmesini veya geniz eti ile ilgili işlemleri gündeme getirebilir. Bu kararlar tamamen hekime aittir.
Kulaktan akıntı, şiddetli ağrı, yüksek ateş, kulak arkasında şişlik ya da kızarıklık, baş dönmesi veya belirgin işitme azalması fark ederseniz vakit kaybetmeden hekime başvurun. Orta kulak iltihabı hakkında genel bilgi için orta kulak iltihabı yazımızı da okuyabilirsiniz.
İşitme takibi neden önemli?
Tedavi sonrasında çocuğun işitmesinin gerçekten düzelip düzelmediğini anlamanın yolu ölçüm yapmaktır. Hekim gerekli gördüğünde, orta kulağın durumunu gösteren timpanometri ve çocuğun yaşına uygun işitme testleri istenebilir. Küçük çocuklarda bu testler oyun gibi, çocuğun ilgisini çekecek yöntemlerle yapılır.
Okul öncesi dönemde yapılan işitme taramaları ve okul sağlığı kontrolleri de önemli fırsatlardır. Bu kontrollerde bir sorun saptanırsa ya da öğretmen çocuğun sınıfta dinlemekte zorlandığını belirtirse, bunu ciddiye almak ve hekim değerlendirmesini planlamak gerekir. Çocukta kulak iltihabı öyküsü olan ailelerin bu bilgiyi öğretmenle paylaşması da çocuğun sınıfta öne oturtulması gibi basit önlemlerin alınmasını kolaylaştırır.
Düzenli takip, olası bir işitme kaybının uzun süre fark edilmeden kalmasını önler. Çocuğunuzun konuşma gelişimiyle ilgili endişeleriniz varsa bunları hekiminize ve odyometriste anlatmanız değerlendirmeyi kolaylaştırır. Ailelerin evde yapabileceği basit gözlemler, örneğin çocuğun arkasından seslenildiğinde dönüp dönmediğini fark etmek, takibin değerli bir parçasıdır.
ASYA TIP Gebze’de çocuklar için işitme değerlendirmesi
Gebze’deki merkezimizde, hekiminizin yönlendirmesiyle çocukların işitme ölçümlerini yapıyoruz. Odyometristlerimiz, çocuğunuzun yaşına ve ilgisine uygun yöntemlerle testleri sakin bir ortamda gerçekleştirir ve sonuçları size anlaşılır bir dille açıklar.
Çocukta kulak iltihabı sık tekrarlıyorsa ya da işitmesiyle ilgili bir şüpheniz varsa, hekim muayenesinin ardından işitme testi için bize ulaşabilirsiniz. Gebze, Darıca, Çayırova ve Dilovası’ndan gelen ailelerimiz için randevu sayfamız üzerinden uygun bir zaman planlayabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kulak iltihabı geçince işitme hemen düzelir mi?
İltihap geçse bile orta kulakta bir süre sıvı kalabilir ve işitme bu dönemde etkilenebilir. Sıvının kaybolup kaybolmadığını ve işitmenin düzelip düzelmediğini hekim kontrolü ve işitme testi gösterir.
Sık kulak iltihabı kalıcı işitme kaybı yapar mı?
Çoğu durumda kayıp geçicidir ve tedaviyle düzelir. Ancak uzun süren ya da çok sık tekrarlayan iltihaplarda takip önemlidir; değerlendirme her zaman KBB hekimi tarafından yapılır.
Çocuğuma hangi yaşta işitme testi yapılabilir?
İşitme testleri her yaşta yapılabilir; yöntemler çocuğun yaşına göre değişir. Küçük çocuklarda testler oyun temelli ve çocuğun dikkatini çekecek şekilde uygulanır.