
Kulak zarı delinmesinin belirtileri, sık görülen nedenleri, iyileşme döneminde dikkat edilmesi gerekenler ve işitme kontrolünün önemi bu yazıda.
Kulak zarı nedir, ne işe yarar?
Kulak zarı, dış kulak yolunu orta kulaktan ayıran ince ve esnek bir zardır. Sesin oluşturduğu hava titreşimleri kulak zarına çarptığında zar titreşir ve bu titreşimi orta kulaktaki küçük kemikçiklere iletir. Böylece ses iç kulağa ulaşır. Kulak zarı aynı zamanda orta kulağı dış ortamdan gelen mikrop, su ve yabancı cisimlere karşı koruyan bir bariyerdir.
Zar, kulak yolunun sonunda, dışarıdan çıplak gözle görülemeyecek bir derinlikte yer alır. Bu yüzden zarın durumu ancak hekimin kullandığı ışıklı muayene aletleriyle değerlendirilebilir. Evde aynayla ya da telefon kamerasıyla kulağa bakarak zarın sağlam olup olmadığını anlamak mümkün değildir.
Kulak zarı delinmesi, bu zarda yırtık ya da delik oluşmasıdır. Tıpta zar perforasyonu olarak da adlandırılır. Çoğu zaman ani gelişir ve kişiyi tedirgin eder. Bu yazıda kulak zarı delinmesinin belirtilerini, nedenlerini ve iyileşme sürecinde dikkat edilmesi gerekenleri genel hatlarıyla anlatıyoruz. Tanı ve tedavi her zaman KBB hekiminin değerlendirmesiyle yapılır.
Belirtiler: nasıl anlaşılır?
Zar delinmesi bazen belirgin bir ağrıyla, bazen de neredeyse hiç fark edilmeden gerçekleşebilir. Sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
- Ani başlayan ya da aniden hafifleyen kulak ağrısı
- Kulaktan berrak, iltihaplı ya da kanlı akıntı gelmesi
- İşitmede azalma veya kulakta dolgunluk hissi
- Kulak çınlaması ya da uğultu
- Baş dönmesi veya dengesizlik hissi
- Burnu sıkarken kulaktan hava kaçıyormuş gibi bir his
Kulak zarı delinmesinin sık nedenleri
Orta kulak iltihabı, zar delinmesinin en sık nedenlerinden biridir. İltihap sırasında orta kulakta biriken sıvı, zarın üzerinde basınç oluşturur ve zar bu basınca dayanamayarak delinebilir. Bu durumda kişi genellikle önce şiddetli bir ağrı hisseder; zar delindiğinde biriken sıvı dışarı akar ve ağrı birden hafifleyebilir.
Kulağa pamuklu çubuk, toka ya da benzeri cisimler sokmak da zara zarar verebilir. Uçuş ya da dalış sırasında yaşanan ani basınç değişimleri, kulağa alınan bir darbe ya da tokat, patlama gibi çok yüksek ve ani sesler de diğer olası nedenlerdendir. Kulak kirini temizlerken cisim kullanmanın neden riskli olduğunu kulak kiri temizliği yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Kulak zarı delinmesinden şüpheleniyorsanız bir KBB hekimine başvurmanız gerekir. Hekim, kulağınızı muayene ederek zarın durumunu görür, deliğin büyüklüğünü ve olası enfeksiyonu değerlendirir ve uygun tedaviyi planlar. Kulağınıza hekim önermeden damla, yağ ya da başka bir madde koymayın; bazı ürünler zar delikken orta kulağa ulaşarak zarar verebilir.
Şiddetli ağrı, kanlı akıntı, belirgin işitme kaybı, baş dönmesi, yüz kaslarında güçsüzlük ya da kafa travması sonrasında kulak şikâyetleri gibi durumlar ise acil değerlendirme gerektirir. Bu belirtilerden biri varsa beklemeden sağlık kuruluşuna başvurun.
Hekime giderken şikâyetlerin ne zaman başladığını, öncesinde soğuk algınlığı, uçuş, dalış ya da kulağa bir cisim sokma gibi bir durum olup olmadığını ve akıntının rengini not etmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır. Daha önce zar delinmesi ya da kulak ameliyatı geçirdiyseniz bunu da mutlaka belirtin.
İyileşme sürecinde dikkat edilmesi gerekenler
Kulak zarındaki küçük delikler çoğu zaman kendiliğinden kapanabilir. Hekiminiz bu süreçte enfeksiyonu önlemek ya da tedavi etmek için ilaç önerebilir ve kulağı belirli aralıklarla kontrol edebilir. Kendiliğinden kapanmayan ya da büyük deliklerde cerrahi onarım gibi seçenekler hekim tarafından değerlendirilir.
İyileşme döneminde kulağı kuru tutmak çok önemlidir. Duş alırken kulağınızı korumak için hekiminizin önerdiği yöntemi kullanın; yüzmeye ve kulağa su kaçabilecek etkinliklere hekiminiz izin verene kadar ara verin. Burnunuzu sertçe sümkürmemek, kulağın içini temizlemeye çalışmamak ve kontrol randevularını aksatmamak da iyileşmeyi destekler. Uçak yolculuğu planlıyorsanız bunu da hekiminize danışın.
Zarında delinme yaşamış kişilerin, iyileşme sonrasında da kulaklarını korumaya özen göstermesi önemlidir. Kulak yoluna cisim sokmamak, soğuk algınlığı ve burun tıkanıklığı dönemlerinde burnu nazikçe temizlemek ve orta kulak iltihabı belirtilerinde erken tedaviye başvurmak, sorunun tekrarlama olasılığını azaltabilir. Tekrarlayan kulak enfeksiyonları yaşıyorsanız bunu hekiminizle konuşun.
Kulak zarı delinmesi işitmeyi nasıl etkiler?
Kulak zarı delindiğinde ses titreşimleri orta kulağa daha az verimli iletilir. Bu nedenle çoğu kişi delinme sonrasında işitmesinde azalma fark eder. Bu kayıp genellikle iletim tipindedir ve zar iyileştiğinde düzelebilir. Ancak iyileşmenin ardından işitmenin tamamen eski hâline dönüp dönmediğini anlamanın yolu ölçüm yapmaktır.
Tekrarlayan enfeksiyonlar, kapanmayan delikler ya da orta kulak yapılarının etkilendiği durumlarda işitme kaybı kalıcı olabilir. Hekim tedavisinin ardından yapılan bir işitme testi, durumunuzu netleştirir. Kalıcı bir kayıp varsa ve tıbbi tedavi sonrasında hekim uygun görürse, işitme cihazı seçenekleri değerlendirilebilir. İletim tipi kayıpları daha yakından tanımak için iletim tipi işitme kaybı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Delinme sonrasında işitme cihazı düşünülüyorsa, kulak yolunun ve zarın durumu cihaz tipinin seçiminde belirleyici olabilir. Kulak yolunu kapatan bazı modeller, aktif akıntısı olan ya da sık enfeksiyon geçiren kulaklarda uygun olmayabilir. Bu nedenle cihaz seçimi her zaman hekimin görüşüyle birlikte yapılır.
Tedavi sonrası işitme kontrolü için ASYA TIP
Zardaki delik tedavi edildikten sonra işitmenizi kontrol ettirmek istiyorsanız, Gebze’deki merkezimizde kapsamlı bir işitme testi yapabiliriz. Hekiminizin istediği ölçümleri ve kontrol testlerini yapar, sonuçları size ve hekiminize iletebileceğiniz biçimde açıklarız.
Aktif akıntı, ağrı ya da yeni bir yakınmanız varsa önce KBB hekiminize başvurmanızı öneririz. Tedavi sürecinin ardından işitmenizle ilgili sorularınız için bize ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kulak zarı delinmesi kendiliğinden iyileşir mi?
Küçük delikler çoğu zaman kendiliğinden kapanabilir, ancak bu süreç mutlaka KBB hekimi tarafından takip edilmelidir. Kapanmayan deliklerde hekim farklı tedavi seçeneklerini değerlendirir.
Kulak zarım delikken duş alabilir miyim?
Duş alabilirsiniz ama kulağa su kaçmasını önlemek gerekir. Hangi koruma yönteminin uygun olduğunu hekiminize danışın.
Kulak zarı delinmesi kalıcı işitme kaybı yapar mı?
Kayıp çoğu zaman zar iyileştiğinde düzelir, ancak bazı durumlarda kalıcı olabilir. Tedavi sonrasında yapılan işitme testi durumu netleştirir.