
Orta kulak kemikçiklerini etkileyen otosklerozun belirtilerini, tanı sürecini ve işitme cihazının bu süreçteki rolünü anlattık.
Otoskleroz nedir?
Otoskleroz, orta kulaktaki kemikçiklerden biri olan üzengi kemiğinin çevresinde anormal kemik gelişimiyle ortaya çıkan bir durumdur. Üzengi kemiği, kulak zarından gelen titreşimleri iç kulağa ileten zincirin son halkasıdır. Bu kemik normalde serbestçe titreşir; bu hastalıkta ise hareketi giderek kısıtlanır.
Üzengi kemiği yeterince hareket edemediğinde ses, iç kulağa güçlü biçimde iletilemez. Bunun sonucunda iletim tipi işitme kaybı gelişir. Kişi sesleri daha kısık ve uzaktan geliyormuş gibi duyar. Hastalık genellikle yavaş ilerler ve çoğu zaman önce bir kulakta başlayıp zamanla diğer kulağı da etkileyebilir.
Otoskleroz çoğunlukla genç erişkinlik döneminde fark edilir ve kadınlarda daha sık görüldüğü bilinmektedir. Ailesel yatkınlık da önemli etkenlerden biridir.
Otosklerozun belirtileri
Otoskleroz sinsi başladığı için ilk belirtiler kolayca gözden kaçabilir. Aşağıdaki durumlar dikkat çekici olabilir:
İşitme azalması o kadar yavaş gelişebilir ki kişi çoğu zaman bunu fark etmez; televizyon sesini artırdığını ya da telefonu hep aynı kulağına tuttuğunu ancak yakınlarının uyarısıyla anlar. Belirtiler tek kulakta başladığında da iyi duyan kulak eksikliği bir süre telafi edebilir. Bu nedenle bir kulakta azalma fark ettiğinizde ölçüm yaptırmanız önemlidir.
- Yavaş yavaş artan işitme azalması, özellikle kalın ve kısık seslerde
- Kulak çınlaması, uğultu veya vınlama
- Kendi sesini daha yüksek ve yankılı duyma
- Bazı kişilerde gürültülü ortamlarda konuşmayı daha iyi anladığını fark etme
- Daha az sıklıkla denge bozukluğu veya baş dönmesi
Neden olur, kimlerde görülür?
Otosklerozun kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Genetik yatkınlık en önemli etkenlerden biri olarak kabul edilir; ailesinde bu durum görülen kişilerde görülme olasılığı daha yüksektir. Hormonal değişikliklerin de etkili olabileceği düşünülmektedir; bazı kadınlarda gebelik döneminde işitme kaybının belirginleştiği bildirilmektedir.
Bazı durumlarda süreç, üzengi kemiğinin yanı sıra iç kulağı da etkileyebilir. Bu durumda iletim tipi kayba sinirsel tip kayıp da eklenir ve mikst tip işitme kaybı ortaya çıkar. Bu ayrımın yapılması, hangi seçeneklerin uygun olacağını belirlemek için önemlidir.
Ailesinde genç yaşta işitme kaybı olan kişilerin, işitmelerinde bir değişiklik fark ettiklerinde erkenden değerlendirme yaptırması faydalı olur. Kalıtsal işitme kaybı hakkında işitme kaybı kalıtsal mı yazımızı okuyabilirsiniz.
Otoskleroz bulaşıcı bir hastalık değildir ve kulak temizliği, kulaklık kullanımı gibi günlük alışkanlıklarla ilişkili değildir. Kişinin kendi yaşam tarzıyla önleyebileceği bir durum olarak görülmez; bu nedenle önemli olan erken fark etmek ve düzenli takip yapmaktır.
Otoskleroz tanısı nasıl konur?
Otoskleroz tanısı KBB hekimi tarafından konur. Muayenede kulak zarı genellikle normal görünür; bu da tanıyı işitme testlerine daha bağımlı hale getirir. Odyometri testinde hava yolu ile kemik yolu eşikleri arasında fark görülmesi, iletim tipi bir kaybı düşündürür.
Timpanometri ve akustik refleks ölçümleri de değerlendirmeye katkı sağlar. Bu durumda timpanogram çoğunlukla normale yakın olsa da kulak zarı hareketliliği azalmış görünebilir ve akustik refleksler alınamayabilir. Bu testler hakkında timpanometri testi yazımızda bilgi bulabilirsiniz. Gerekli görülürse hekim görüntüleme yöntemlerine de başvurabilir.
Tanı sürecinde kişinin şikâyetlerinin ne zaman başladığı, ailede benzer durum olup olmadığı ve işitmenin zaman içinde nasıl değiştiği gibi bilgiler de değerlendirilir. Daha önce yapılmış işitme testleriniz varsa bunları hekime götürmeniz, değişimin izlenmesini kolaylaştırır.
Tedavi seçenekleri
Otosklerozda tedavi seçenekleri işitme kaybının derecesine, kişinin yaşına, genel sağlık durumuna ve tercihine göre belirlenir. Kararı KBB hekimi, kişiyle birlikte verir.
Cerrahi tedavide, hareketi kısıtlanmış üzengi kemiğinin işlevini üstlenecek küçük bir protez yerleştirilir. Bu işlemler stapedotomi veya stapedektomi olarak adlandırılır. Cerrahinin kimler için uygun olduğu, olası faydaları ve riskleri hekim tarafından ayrıntılı biçimde anlatılır.
Cerrahi düşünülmeyen ya da tercih edilmeyen durumlarda işitme cihazları etkili bir seçenektir. Bu durumda kayıp çoğunlukla iletim tipi olduğu için iç kulak sesi işleyebilir durumdadır; bu da işitme cihazından iyi fayda görülmesine olanak tanıyabilir.
Hangi seçeneğin tercih edileceği, kişinin beklentileri ve günlük yaşamıyla da ilgilidir. Bazı kişiler cerrahi öncesinde bir süre işitme cihazı kullanarak bu desteğin kendileri için yeterli olup olmadığını deneyimlemeyi tercih eder. Her iki yolun da avantajlarını ve sınırlarını hekiminizle ayrıntılı biçimde konuşmanız, bilinçli bir karar vermenizi sağlar.
Otosklerozda işitme cihazının rolü
İşitme cihazı, sesi kulağa yeterince güçlü ulaştırarak üzengi kemiğinin hareket kısıtlılığından kaynaklanan kaybı telafi etmeye yardımcı olur. Bu kişiler genellikle sesleri anlamakta değil, yeterince yüksek duymakta zorlanır; bu nedenle doğru ayarlanmış bir cihazla konuşma anlaşılırlığı belirgin şekilde artabilir.
Hastalık zamanla ilerleyebileceğinden işitmenin düzenli aralıklarla ölçülmesi ve cihaz ayarlarının buna göre güncellenmesi önemlidir. İletim tipi kayıplar hakkında daha fazla bilgi için iletim tipi işitme kaybı yazımıza göz atabilirsiniz.
Cerrahi sonrasında da bazı kişilerde işitme desteğine ihtiyaç devam edebilir; özellikle iç kulağın da etkilendiği mikst tip kayıplarda işitme cihazı önemli bir destek olmayı sürdürür.
Cihaz seçiminde iletim tipi kaybın özellikleri dikkate alınır. Bazı durumlarda daha güçlü kulak arkası modeller, bazı durumlarda ise hoparlörü kanalda olan ince tasarımlar uygun olabilir. Seçim, işitme testi sonuçlarına ve kişinin tercihine göre yapılır.
ASYA TIP Gebze’de işitmenizi takip edelim
ASYA TIP Gebze merkezimizde odyometristlerimiz, kapsamlı işitme testleriyle işitmenizdeki değişimleri izler ve sonuçları sizinle paylaşır. Bu tanıyı almış ve işitme cihazı kullanmaya karar vermiş danışanlarımız için uygun modelleri birlikte değerlendirir, düzenli kontrollerle ayarları güncelleriz.
İşitmenizde ani bir değişiklik, baş dönmesi veya tek taraflı çınlama olursa önce KBB hekiminize başvurun. Diğer durumlarda randevu alarak merkezimize uğrayabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Otoskleroz tamamen sağır eder mi?
Otoskleroz genellikle yavaş ilerler ve seyri kişiden kişiye değişir. Düzenli takip ve uygun tedavi veya işitme cihazıyla çoğu kişi iletişimini sürdürebilir.
Otosklerozda işitme cihazı işe yarar mı?
Kayıp çoğunlukla iletim tipi olduğundan iç kulak sesi işleyebilir. Bu nedenle doğru ayarlanmış bir işitme cihazından genellikle iyi fayda görülebilir.
Otoskleroz ameliyatı herkese yapılır mı?
Hayır. Cerrahinin uygun olup olmadığına, işitme testleri ve muayene sonuçlarına göre KBB hekimi karar verir.