İşitme Sağlığınız İçin Profesyonel Çözümler

ASYA TIP İşitme Cihazları Satış ve Uygulama Merkezi logosu

Kulak Sağlığı

Baş Dönmesi, Vertigo ve İç Kulak

·4 dk okuma·ASYA TIP İşitme Cihazları

Yatağın kenarında başını tutarak dengesini sağlamaya çalışan kadın

Her baş dönmesi vertigo değildir ve her vertigo kulaktan kaynaklanmaz. İç kulağın dengedeki rolünü ve dikkat edilmesi gereken uyarı işaretlerini anlatıyoruz.

Baş dönmesi ve vertigo aynı şey mi?

Günlük dilde “başım dönüyor” ifadesi birbirinden farklı pek çok hissi anlatmak için kullanılır. Kimi zaman sersemlik, bayılacak gibi olma ya da göz kararması kastedilir; kimi zaman ise etrafın ya da kişinin kendisinin döndüğü hissi. Tıpta bu son durum, yani hareket olmadığı halde dönme veya hareket hissi, vertigo olarak adlandırılır.

Bu ayrım önemlidir, çünkü farklı baş dönmesi türlerinin nedenleri de farklıdır. Sersemlik hissi tansiyon düşüklüğü, kansızlık veya kan şekeri değişiklikleri gibi genel durumlarla ilişkili olabilirken, vertigo çoğu zaman iç kulaktaki denge sistemi ya da beyindeki denge merkezleriyle ilgilidir. Tanıyı koymak ve nedeni belirlemek hekimin görevidir.

Bu durumu yaşayan kişiler hissi genellikle “oda etrafımda dönüyor”, “yer ayağımın altından kayıyor” ya da “gemideymiş gibi sallanıyorum” sözleriyle anlatır. Bu tarifler, hekimin baş dönmesinin türünü anlamasına yardımcı olur. Dönme hissine çoğu zaman bulantı, kusma, terleme ve gözlerde istemsiz hareketler eşlik edebilir.

İç kulak dengeyi nasıl sağlar?

İç kulak yalnızca işitmeden sorumlu değildir. İçinde salyangoz biçimli işitme organının (koklea) yanında, denge sisteminin bir parçası olan vestibüler sistem de bulunur. Bu sistemdeki sıvı dolu kanallar ve küçük duyu organları başın hareketlerini ve yer çekimine göre konumunu algılar.

Vestibüler sistemde, her biri farklı yöndeki hareketi algılayan üç yarım daire kanal bulunur. Başınızı salladığınızda, çevirdiğinizde ya da eğdiğinizde bu kanallardaki sıvı hareket eder ve duyu hücreleri bu hareketi beyne bildirir. Bu sayede yürürken, koşarken ya da başınızı çevirirken dengenizi korur, görüntünün sabit kalmasını sağlarsınız.

Yarım daire kanallarının yanında, başın yer çekimine göre konumunu ve düz çizgideki hareketleri algılayan küçük keseler de bulunur. Bu keselerde yer alan çok küçük kristaller, bazen yerinden oynayarak kanallara geçebilir. Pozisyonel baş dönmesinin sık nedenlerinden biri olarak bu durum gösterilir ve tanı ile tedavi hekim tarafından yapılır.

Beyin, iç kulaktan gelen bu bilgileri gözlerden ve kas-eklemlerden gelen bilgilerle birleştirerek dengeyi sağlar. İki iç kulaktan gelen sinyaller arasında bir uyumsuzluk oluştuğunda beyin çelişkili bilgi alır ve bu durum dönme hissi, dengesizlik ya da bulantı olarak ortaya çıkabilir. İşitme ve dengenin aynı organda yer alması, bazı hastalıklarda iki sorunun birlikte görülmesini açıklar.

İç kulak kaynaklı vertigo nedenleri

İç kulakla ilişkili vertigo nedenleri arasında hekimlerin sık değerlendirdiği bazı durumlar vardır. Kesin tanı, muayene ve gerekirse ek testlerle KBB hekimi tarafından konur:

  • Pozisyonel vertigo: Yatarken, yataktan kalkarken veya başı çevirirken kısa süreli dönme hissi
  • Vestibüler nörit: Denge sinirini etkileyen, genellikle ani başlayan ve uzun süren dönme
  • Meniere hastalığı: Dönme atakları, dalgalı işitme kaybı, çınlama ve kulakta dolgunluk
  • Labirentit: İç kulağın iltihabına bağlı dönme ve işitme kaybı
  • Ani işitme kaybına eşlik eden denge sorunları

İşitme ile birlikte görülen belirtiler

Bazı dönme türlerinde baş dönmesine işitmeyle ilgili belirtiler de eşlik eder. Atak sırasında bir kulakta duyma azalması, çınlama, uğultu ya da kulakta basınç hissi olması iç kulağın etkilendiğini düşündürebilir. Meniere hastalığında bu belirtiler ataklar halinde gelir ve işitme dalgalanma gösterebilir. Bu konuyu Meniere hastalığı yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Belirtileri hekiminize doğru anlatabilmek için bir not tutmak çok faydalıdır. Baş dönmesinin ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, hangi hareketle tetiklendiği ve işitme değişikliği olup olmadığı tanı sürecinde yol gösterici bilgilerdir. Tedavi seçeneklerini ve hangi tetkiklerin gerektiğini hekiminiz belirler.

İşitme ve denge sorunlarının birlikte görüldüğü durumlarda, hekim değerlendirmesinin bir parçası olarak işitme testleri de istenebilir. Bu testler iç kulağın işitme bölümünün nasıl çalıştığını gösterir ve tanı sürecine katkı sağlar. Ataklar arasında ve sonrasında yapılan ölçümler, işitmedeki değişimin izlenmesine de yardımcı olur.

Acil durum işaretleri

Vertigo çoğu zaman iç kulakla ilgili olsa da bazen beyin ya da dolaşım sistemiyle ilgili ciddi durumların belirtisi olabilir. Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden acil servise veya hekime başvurulmalıdır:

  • Konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kol veya bacakta güçsüzlük ya da uyuşma
  • Çift görme veya ani görme kaybı
  • Şiddetli ve alışılmadık baş ağrısı
  • Bilinç bulanıklığı, bayılma veya ayakta duramayacak kadar dengesizlik
  • Baş dönmesiyle birlikte bir kulakta ani işitme kaybı
  • Kafa travması sonrası başlayan baş dönmesi

Günlük hayatta dikkat edilecekler

Baş dönmesi yaşayan kişilerde en önemli risklerden biri düşmedir. Atak sırasında hemen oturmak ya da uzanmak, ani baş hareketlerinden kaçınmak ve yataktan yavaşça kalkmak düşme riskini azaltır. Gece tuvalete kalkarken ışık yakmak ve evdeki kaygan zeminlere dikkat etmek de faydalıdır.

İleri yaştaki kişilerde baş dönmesi ve dengesizlik düşme riskini daha da artırır. İşitme kaybının da çevredeki sesleri ve uyarıları fark etmeyi zorlaştırarak bu riske katkıda bulunabileceği düşünülür. Bu nedenle hem denge hem de işitme sorunlarını ihmal etmemek, günlük güvenlik açısından önemlidir.

Baş dönmesi geçene kadar araç kullanmamak, merdiven ya da yüksek yerlere çıkmamak gerekir. Hekim önermedikçe ilaç kullanmamak ve önerilen egzersizleri düzenli yapmak iyileşme sürecini destekler. İşitme kaybının denge ve güvenlik üzerindeki etkilerini merak ediyorsanız işitme kaybı nedir yazımıza da göz atabilirsiniz.

ASYA TIP Gebze’de işitme değerlendirmesi

Baş dönmesinin tanı ve tedavisi KBB hekimi veya ilgili uzman hekimin sorumluluğundadır. ASYA TIP olarak biz, hekim değerlendirmesinin ardından işitmenizin durumunu takip etmenize yardımcı oluyoruz. İç kulak sorunları işitmeyi de etkileyebildiğinden düzenli işitme testi faydalı olabilir.

İşitme kaybı kalıcı hale geldiyse odyometristlerimizle cihaz seçeneklerini değerlendirebilirsiniz. Uygun bir zaman için randevu alabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Vertigo kulaktan mı kaynaklanır?

Vertigonun önemli bir kısmı iç kulaktaki denge sistemiyle ilgilidir, ancak beyin kaynaklı nedenler de olabilir. Nedeni belirlemek için hekim muayenesi gerekir.

Baş dönmesi işitme kaybı yapar mı?

Baş dönmesinin kendisi işitme kaybı yapmaz; ancak Meniere hastalığı veya labirentit gibi bazı iç kulak hastalıkları hem dengeyi hem işitmeyi etkileyebilir.

Vertigo atağında ne yapmalıyım?

Hemen oturun ya da uzanın ve ani hareketlerden kaçının. Konuşma bozukluğu, güçsüzlük veya ani işitme kaybı eşlik ediyorsa acil servise başvurun.

  • baş dönmesi nedenleri
  • iç kulak denge
  • vertigo belirtileri
  • kulak kaynaklı baş dönmesi
  • denge bozukluğu

İlgili Yazılar

Tüm Kulak Sağlığı yazıları

İşitme Sağlığınız İçin İlk Adımı Atın

Odyometristlerimiz Tarık Çiçek ve Ayşe Seven ile görüşmek ve randevu talebinde bulunmak için bize ulaşın.