
Pek çok kişi işitme cihazı takmayı yaşlılık ya da zayıflık işareti sanarak erteler. Bu önyargıyı aşmak ve özgüveni korumak için öneriler.
Çok yaygın bir duygu
“İnsanlar görürse ne der?”, “Yaşlı görünürüm”, “Henüz o kadar kötü değil.” İşitme merkezlerinde en sık duyulan cümleler arasında bunlar yer alır. İşitme cihazı kullanmaktan utanmak ya da çekinmek son derece yaygın bir duygudur ve birçok kişinin işitme sorununa çözüm aramayı yıllarca ertelemesine neden olur.
Bu duyguyu yaşıyorsanız yalnız değilsiniz. Ancak bu yazıda size şunu göstermek istiyoruz: İşitme cihazı kullanmak, gözlük takmak kadar doğal bir sağlık tercihidir. Asıl dikkat çeken çoğu zaman cihazın kendisi değil, konuşmaları kaçırmak, yanlış yanıt vermek ya da sohbetlerden kopmaktır. İşitme cihazı utanmak için değil, hayata daha güçlü katılmak için kullanılan bir araçtır.
Önyargılar nereden geliyor?
İşitme cihazıyla ilgili önyargıların önemli bir kısmı geçmişte kullanılan büyük, dikkat çekici ve bazen ıslık çalan cihazların bıraktığı izlenimden kaynaklanır. Yıllar önce bir yakınında bu tür bir cihaz gören kişi, bugünün cihazlarının da aynı olduğunu düşünebilir.
Bir diğer etken, işitme kaybının yalnızca yaşlılıkla ilişkilendirilmesidir. Oysa işitme kaybı her yaşta görülebilir; gürültüye maruz kalma, kalıtsal etkenler, hastalıklar ve kulak rahatsızlıkları gençlerde ve orta yaştaki kişilerde de kayba yol açabilir. Gözlük takan bir gence kimse “yaşlanmışsın” demez; işitme cihazı da aynı şekilde yalnızca bir duyunun desteklenmesidir. Toplumda işitme cihazı kullanan kişilerin sayısı arttıkça ve konu daha açık konuşuldukça bu önyargılar da zayıflamaktadır.
Bazen önyargı, kişinin kendi iç sesinden gelir. “Cihaz takarsam artık eskisi gibi değilim demektir” düşüncesi, aslında işitme kaybını kabullenmekte zorlanmanın bir yansımasıdır. Bu duyguyu tanımak ve adlandırmak, onunla başa çıkmanın ilk adımıdır. İşitme cihazı utanmak gereken bir şey değil, kendinize ve sevdiklerinize gösterdiğiniz özenin bir parçasıdır.
Modern işitme cihazları nasıl görünüyor?
Bugünün işitme cihazları geçmişe göre çok daha küçük, hafif ve estetik tasarıma sahiptir. Hoparlörü kulak kanalına yerleşen RIC/RIE modeller kulak arkasında oldukça küçük bir gövdeyle taşınır ve ince bir kablo sayesinde çoğu zaman yakından bakılmadıkça fark edilmez. Saç rengine ya da cilt tonuna yakın renk seçenekleri de görünürlüğü azaltır.
Kulak kanalının içine yerleşen bazı modeller ise kulak yapısı ve işitme kaybının derecesi uygun olduğunda daha da az görünür olabilir. Bununla birlikte cihaz seçiminde öncelik her zaman doğru işitmedir; en küçük cihaz her kulak ve her kayıp için uygun olmayabilir. Görünürlük konusundaki seçenekler için görünmez işitme cihazı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Bir başka değişim de teknolojiyle ilgilidir. Bluetooth ile telefona bağlanan, müzik ve görüşmeleri doğrudan kulağa aktaran cihazlar, dışarıdan bakıldığında kablosuz bir kulaklıktan pek farklı görünmez. Günümüzde kulağında küçük bir cihaz taşıyan birini görmek, kimse için şaşırtıcı değildir.
Asıl dikkat çeken: duymamak
İşitme cihazı kullanmaktan çekinen kişilerin çoğu, cihaz kullanmamanın da görünür sonuçları olduğunu gözden kaçırır. Çevre, cihazı fark etmeyebilir; ancak sorulara alakasız yanıtlar verildiğini, sohbetten kopulduğunu ya da televizyonun çok yüksek sesle izlendiğini mutlaka fark eder.
İş yaşamında toplantılarda önemli bilgileri kaçırmak, sosyal hayatta sohbetlere katılamamak ve aile içinde sık yanlış anlamalar yaşamak, özgüveni cihazdan çok daha fazla zedeleyebilir. Tedavi edilmeyen işitme kaybının günlük hayata etkilerini işitme cihazı kullanmamanın sonuçları yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Yakınlarınızın size sık sık tekrar etmek zorunda kalması, zamanla onların da yorulmasına ve sohbetlerin kısalmasına yol açabilir. İşitme desteği almak, yalnızca sizin için değil, sizinle iletişim kuran herkes için konuşmaları daha rahat hâle getirir. Bu açıdan bakıldığında cihaz kullanmak, ilişkilerinize yaptığınız bir yatırım olarak da görülebilir.
Utanma duygusunu aşmak için öneriler
Bu duyguyu bir anda yenmek kolay olmayabilir; ancak küçük adımlar büyük fark yaratır:
- Önce yalnızca işitmenizi ölçtürün; test yaptırmak sizi hiçbir karara bağlamaz.
- Cihazı denemeden karar vermeyin; aynada ve gerçek ortamlarda nasıl göründüğünü kendiniz görün.
- Güvendiğiniz birkaç yakınınızla durumu paylaşın; çoğu zaman beklediğinizden daha destekleyici olurlar.
- Cihazı bir kusuru saklamak için değil, iletişiminizi güçlendirmek için kullandığınızı hatırlayın.
- İlk günlerde cihazı evde ve tanıdık ortamlarda kullanarak alışmaya başlayın.
- Zorlandığınız durumları odyometristinizle paylaşın; ayarlar ve model seçimi konforunuzu artırabilir.
Özgüvenle kullanmak
İşitme cihazı kullanmaya başlayan pek çok kişi, en büyük değişimin sohbetlere yeniden rahatça katılabilmek olduğunu söyler. İnsanlar çoğu zaman cihazı değil, sizin daha dikkatli dinlediğinizi, daha hızlı yanıt verdiğinizi ve daha rahat olduğunuzu fark eder.
İşitme cihazı utanmak için bir sebep değildir; tıpkı gözlük gibi, ihtiyaç duyulan bir desteği kabul etmenin olgun bir göstergesidir. Cihazınızdan bahsetmekte rahat olduğunuzda çevreniz de aynı rahatlıkla yaklaşır. Bazen toplantının başında “işitme cihazı kullanıyorum, lütfen bana dönerek konuşun” demek, hem sizin hem de karşınızdakilerin işini kolaylaştırır.
Çocuklar ve gençler için de benzer bir yaklaşım geçerlidir. İşitme cihazı kullanan bir çocuğa cihazını saklaması gereken bir şey gibi değil, gözlük ya da diş teli gibi doğal bir araç olarak anlatmak, özgüvenini destekler. Aile bireylerinin cihaz hakkında rahat ve olumlu konuşması, çocuğun cihazı benimsemesini kolaylaştırır.
ASYA TIP’te baskısız bir değerlendirme
Gebze’deki merkezimizde ilk ziyaretiniz bir satış görüşmesi değil, bir tanışma ve değerlendirme sürecidir. Odyometristlerimiz işitmenizi ölçer, endişelerinizi dinler ve size uygun seçenekleri sakin bir ortamda anlatır. Farklı model tiplerini yakından görebilir, kulağınızda nasıl durduğunu aynada kendiniz değerlendirebilirsiniz.
İşitme cihazı kullanmaktan utanmak yerine, önce bilgi almakla başlayabilirsiniz. Karar vermek için acele etmenize gerek yok. Randevu için buraya tıklayabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
İşitme cihazı dışarıdan belli olur mu?
Modern cihazlar oldukça küçüktür ve birçok model yakından bakılmadıkça fark edilmez. Görünürlük; model tipine, renk seçimine ve saç modeline göre değişir.
Genç yaşta işitme cihazı kullanmak garip mi?
Hayır. İşitme kaybı her yaşta görülebilir ve işitme cihazı, gözlük gibi bir duyuyu destekleyen sağlık ürünüdür. Erken destek, iletişim ve iş hayatı açısından avantaj sağlar.
Cihazı denemeden karar vermek zorunda mıyım?
Hayır. Önce işitmenizi ölçtürmeniz ve uygun cihazı denemeniz önerilir. Kararınızı deneyimlerinize göre, acele etmeden verebilirsiniz.