
Sesi kafatası kemiği üzerinden iç kulağa ileten kemik yolu işitme cihazlarının nasıl çalıştığını ve kimler için değerlendirildiğini anlattık.
Ses kulağa iki yoldan ulaşır
Kemik yolu işitme cihazı nedir sorusunu yanıtlamak için önce sesin kulağa nasıl ulaştığına bakmak gerekir. Normalde ses, kulak kanalından geçerek kulak zarını titreştirir; bu titreşim orta kulaktaki küçük kemikçikler aracılığıyla iç kulağa iletilir. Buna hava yolu iletimi denir. Ancak iç kulak, kafatası kemiğinin titreşimiyle de uyarılabilir. Bu ikinci yola kemik yolu iletimi denir.
Kemik yolu işitme cihazı, sesi kulak kanalı ve orta kulak yerine doğrudan kafatası kemiğine titreşim olarak verir. Böylece dış veya orta kulaktaki bir engel atlanarak ses iç kulağa ulaştırılır. İşitme testlerinde hava ve kemik yolu eşiklerinin ayrı ayrı ölçülmesinin nedeni de budur; ayrıntılar için odyometri testi yazımıza bakabilirsiniz.
Kemik yolu işitme cihazı kimler için değerlendirilir?
Klasik işitme cihazları sesi kulak kanalına verir. Bazı durumlarda ise bu yol kullanılamaz ya da verimli değildir. Kemik yolu çözümler genellikle şu durumlarda gündeme gelir:
Bu durumların her birinde kemik yolu çözümün uygun olup olmadığı, kişinin iç kulak işlevine ve tıbbi durumuna göre ayrı ayrı değerlendirilir. Aynı tanıyı alan iki kişi için farklı çözümler önerilebilir.
- Doğuştan kulak kanalının olmaması veya çok dar olması
- Kronik kulak akıntısı nedeniyle kulak kanalına cihaz takılmasının sorun yaratması
- Tedavi ile düzeltilemeyen iletim tipi veya mikst tip işitme kaybı
- Tek kulakta ileri derece işitme kaybı, yani tek taraflı sağırlık, bazı durumlarda
- Kulak kanalının cerrahi sonrası yapısının cihaz kullanımına uygun olmaması
Kemik yolu cihaz türleri
Kemik yolu cihazlar genel olarak iki gruba ayrılabilir. Ameliyatsız çözümlerde ses işlemcisi bir taç, bant, gözlük sapı ya da yapışkanlı bir aparat yardımıyla başa temas ettirilir. Bu seçenekler özellikle küçük çocuklarda ve ameliyat düşünülmeyen durumlarda kullanılabilir. Ses deri üzerinden kemiğe iletildiği için bir miktar enerji kaybı olabilir.
Cerrahi uygulamalarda ise kafatası kemiğine yerleştirilen bir implant veya deri altı parça aracılığıyla titreşim kemiğe daha doğrudan iletilir. Bu tür uygulamaların kimler için uygun olduğuna, yapılan değerlendirmeler sonucunda KBB hekimi karar verir. Cerrahi seçenekler hekimin alanındadır; işitme merkezleri ise test, cihaz ayarı ve takip aşamalarında destek olur.
Cerrahi seçeneklerde iyileşme süreci, cihazın ne zaman kullanılmaya başlanacağı ve bakım gereksinimleri gibi konular hekim tarafından ayrıntılı biçimde anlatılır. Ameliyatsız seçeneklerde ise asıl konu, aparatın başa rahat oturması ve gün boyu kullanılabilmesidir.
Ameliyatsız modellerde aparatın başa ne kadar sıkı oturduğu, ses iletiminin verimliliğini etkiler. Çok gevşek bir bant ses kaybına, çok sıkı bir bant ise baskı hissine yol açabilir; bu dengeyi ayarlamak zaman alabilir.
Avantajlar ve sınırlamalar
Kemik yolu cihazların en önemli avantajı, kulak kanalını tıkamadan işitme desteği sağlamasıdır. Kronik akıntısı olan kulaklarda kanalı kapatmamak, hijyen açısından fayda sağlayabilir. Kulak kanalı olmayan kişiler için ise bu yöntem, işitmeye ulaşmanın temel yollarından biridir.
Bununla birlikte her işitme kaybında uygun değildir. Kemik yolu iletim, iç kulağın sağlıklı olduğu ya da görece iyi çalıştığı durumlarda daha verimlidir. İç kulak hasarı belirgin olan sensorinöral kayıplarda genellikle başka çözümler öne çıkar. Ayrıca ameliyatsız modellerde başa takılan aparatın görünürlüğü ve basıncı bazı kişiler için konfor sorunu olabilir.
Kemik yolu cihazlarla ilgili bir diğer önemli nokta, beklenti yönetimidir. Bu cihazlar sesi farklı bir yoldan ileterek önemli fayda sağlayabilir; ancak işitmeyi tamamen normale döndürdüğü söylenemez. Gürültülü ortamlarda konuşmayı anlamak, diğer işitme cihazı kullanıcılarında olduğu gibi zaman zaman zorlayıcı olabilir.
Karar süreci nasıl işler?
Kemik yolu işitme cihazı düşünülen bir durumda süreç, KBB hekimi muayenesiyle başlar. Kulak yapısı incelenir, gerekirse görüntüleme yapılır ve kapsamlı işitme testleri istenir. Bu testlerde hava ve kemik yolu eşikleri, konuşmayı anlama skoru gibi bilgiler değerlendirilir.
Sonrasında farklı seçenekler hekim, odyolog ve kişi tarafından birlikte konuşulur. Bazı durumlarda başa takılan bir deneme cihazıyla kemik yolu desteğinin ne kadar fayda sağladığı önceden denenebilir. İletim tipi kayıplar hakkında daha fazla bilgi için iletim tipi işitme kaybı yazımızı okuyabilirsiniz.
Tek taraflı sağırlıkta ise amaç, işitmeyen taraftan gelen sesi iyi duyan kulağa kemik yoluyla ulaştırmaktır. Bu yöntem, kişinin iki kulakla duymasını sağlamaz; ancak işitmeyen taraftan konuşan kişileri fark etmeyi kolaylaştırabilir. Bu konuda tek taraflı işitme kaybı yazımız ek bilgi sunar.
Klasik işitme cihazları da bir seçenek olabilir
İletim tipi kayıp olan pek çok kişi, kulak kanalı uygun olduğunda klasik hava yolu işitme cihazlarından da fayda görebilir. Örneğin kulak arkası modeller, kişiye özel kalıplarla birlikte kullanıldığında farklı kulak yapılarına uyum sağlayabilir. Seçenekleri kulak arkası işitme cihazları sayfamızda inceleyebilirsiniz.
Hangi yolun daha uygun olduğu; tıbbi duruma, işitme testine ve kişinin beklentilerine göre değişir. Bu nedenle tek bir çözümü herkese uygun görmek doğru olmaz.
Kronik akıntısı olan kulaklarda klasik cihaz kullanılacaksa kalıbın havalandırması, temizlik sıklığı ve hekim kontrolleri özellikle önem kazanır. Akıntı artarsa cihaz kullanımına ara verilmesi ve KBB hekimine başvurulması gerekebilir.
ASYA TIP Gebze’de değerlendirme ve yönlendirme
ASYA TIP Gebze merkezimizde odyometristlerimiz, kapsamlı işitme testi ile hava ve kemik yolu eşiklerinizi ölçer, sonuçları sizinle paylaşır. Kemik yolu çözüm gerektirebilecek durumlarda sizi KBB hekimine yönlendirir, klasik işitme cihazlarının uygun olduğu durumlarda ise seçenekleri birlikte değerlendiririz.
Kulak akıntısı, ağrı veya ani işitme kaybı gibi şikâyetlerinizde önce bir KBB hekimine başvurmanızı öneririz.
Daha önce yapılmış işitme testleriniz, ameliyat raporlarınız veya hekim notlarınız varsa randevuya gelirken yanınızda getirmeniz, durumunuzun daha bütüncül değerlendirilmesine yardımcı olur. Uygun bir gün için randevu alabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kemik yolu işitme cihazı için ameliyat şart mı?
Hayır. Taç, bant veya yapışkanlı aparatla kullanılan ameliyatsız seçenekler de vardır. Cerrahi uygulamanın uygun olup olmadığına KBB hekimi karar verir.
Kemik yolu cihaz sinirsel işitme kaybında işe yarar mı?
Kemik yolu iletim, iç kulağın görece iyi çalıştığı durumlarda daha verimlidir. Belirgin sinirsel kayıplarda genellikle farklı çözümler değerlendirilir.
Çocuklarda kemik yolu cihaz kullanılabilir mi?
Evet, özellikle kulak kanalı gelişmemiş çocuklarda bant ile kullanılan modeller değerlendirilebilir. Karar, çocuk KBB hekimi ve odyolog değerlendirmesiyle verilir.